پژوهش‌های سلامت اداری

چکیده بیست و دومین شماره از فصلنامه علمی - تخصصی دانش ارزیابی، در برابر دیدگان خواننده گرامی و علاقه مند به مباحث نظارت، بازرسی و ارزیابی قرار دارد. در این شماره نیز به رسم معهود کوشیده ایم گلچینی از مطالب مستخرج از تحقیقات انجام گرفته از سوی استادان و محققان را در کنار برخی تجارب قابل استفاده از آنچه در دیگر کشورها در حوزه های مرتبط با فساد وجود دارد، در معرض اطلاع قرار دهیم. تلاش هایی از این دست که محصول کارهای تحقیقی بالنسبه درازمدت را در قالب نشریاتی با صفحاتی اندک ارایه می نماید، بی شک سهمی هر چند کوچک اما اثربخش را در تولید و تقویت ادبیات علمی حوزه پراهمیت مقابله با فساد داراست. امروزه اینگونه نوشته ها در جهان، به دلیل فراگیری پدیده فساد و ضرورت به اشتراک گذاری تجربه ها و دستاوردها، به نوشته هایی مورد استفاده همگان، فارغ از مرزهای جغرافیایی تبدیل گردیده و طرفداران زیادی را نه فقط در محیط های دانشگاهی بلکه در میدان عمل به خود جلب نموده است. امید آن که این بخش از فعالیتهای علمی سازمان بازرسی کل کشور، ضمن تشویق نویسندگان و محققان به ارایه آثار خویش، الهام بخش فعالان حوزه های عملی مقابله با فساد نیز باشد.

چکیده مدیریت منابع انسانی زیر مجموعه مدیریت در معنای عام است که هدف آن مدیریت کارکنان به عنوان دارایی های ارزشمند سازمان جهت دستیابی به مزایای رقابتی است. به دلیل گستردگی این رشته؛ امروزه به انواع مختلف خرد، استراتژیک و بین‌الملل تقسیم می شود، که همه آنها اساسا وظایف کار کردی و عملیاتی یکسانی بر عهده دارند، اما در نحوه اجرا، تعداد نیروی انسانی تحت پوشش و ... با هم متفاوتند. مطالعه حاضر به توصیف، تعریف و تبیین اهداف و آثار مدیریت استراتژیک منابع انسانی می پردازد. روش انجام پژوهش، تحلیل اسنادی بوده به منظور گردآوری اطلاعات لازم جهت پاسخ گویی به سؤال های پژوهش، اسناد و مدارک موجود و مرتبط با موضوع حاضر با استفاده از فرم گردآوری داده های جمع آوری و به شیوه کیفی تجزیه و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان دهنده آن است که؛ مدیریت استراتژیک منابع انسانی الگوی برنامه ریزی شده ترتیبات و فعالیت های منابع انسانی است که به منظور توانمندسازی سازمان در جهت دستیابی به اهداف آن تدوین شده است؛ هدف اصلی از مدیریت استراتژیک منابع انسانی اجرای مجموعه ای از فعالیت ها و فرایندهای مختلف در جهت دستیابی به مزایای رقابتی پایدار از طریق منابع انسانی سازمان و تقویت اثربخشی سازمان می باشد.

چکیده تحقیقاتی که در رابطه با شناسایی عوامل ایجاد فساد انجام می گردد، با وجود تلاش های زیاد، در بیشتر مواقع به خاطر موانع موجود در بررسی با مشکلات زیادی مواجه می شوند، در این تحقیق سعی گردیده که عوامل مؤثر در بروز پدیده ی مزبور و شیوه های مبارزه با آن در قالب چهار عامل تأثیرگذار (عوامل فرهنگ سازمانی، ساختار سازمانی، قوانین و مقررات و رفاهی- حقوقی کارکنان بررسی شده و راهکارهای اجرایی آن بیان گردد. برای تعیین عوامل موثر بر بروز و گسترش فساد اداری، پرسشنامه ای تهیه و در بین دستگاه های نظارتی استان اردبیل توزیع شد و با استفاده از روش استنباطی، فرضیه هایی در این آزمون تعریف گردید و پس از آزمون داده ها به منظور تعیین پایایی آن، از روش آلفای کرونباخ استفاده شده؛ معادل ۰/۷۸۸ به دست آمده، بیانگر این است که آزمون مزبور از پایایی قابل قبولی برخوردار است. نتایج تحلیل های استنباطی متناسب با آزمون فرضیه ها به قرار زیر، در قالب ضعف و نارسایی فرهنگ سازمانی، ساختار سازمانی، قوانین و مقررات و رفاهی - حقوقی کارکنان، بیانگر آن است که ضعف و نارسایی رفاهی- حقوقی کارکنان با ۰/۷۸ تأثیر گذاری، بیشترین سهم را به خود اختصاص، و قوانین و مقرات با ۰/۲۳، کمترین تأثیر گذاری را دارد؛ بنابراین با در نظر گرفتن سایر عوامل در مرتبه های دوم و سوم (فرهنگ سازمانی با ۰/۵۶ و ساختار سازمانی با (۰/۳۶) برای کاهش فساد اداری، بیشترین توجه را می توان بر روی شاخص های رفاهی- حقوقی کارکنان و نوع فرهنگ سازمانی حاکم در سازمانها معطوف داشت.

چکیده حجم بالای معاملات دولتی در ایران، سبب گردیده معاملات موصوف، یکی از نقاط آسیب پذیر و جرم خیز در نظام اداری ایران باشد. همین آسیب پذیری، سبب گردیده در ایران قوانین کیفری متعددی پیرامون معاملات دولتی تصویب، تا از این طریق، اشخاصی که در معاملات دولتی نظیر مناقصه ها و مزایده های دولتی، مرتکب جرم شده و از این طریق ضرری را متوجه دولت نمایند، مورد تعقیب کیفری قرار گیرند. متاسفانه وجود قوانین و آیین نامه های مالی و معاملاتی ناهمگون و پراکنده که معمولا بر اساس خواست و تمایل دستگاههای اجرایی مختلف و در راستای منافع سازمانی خاص این دستگاهها تصویب شده اند و عدم وجود قوانین جامع مالی و معاملاتی به ویژه در بخش مزایده ها سبب بی اثر شدن قوانین کیفری حاکم بر این معاملات گردیده است. نباید از ناکارآمدی قوانین کیفری موجود از جمله ماده واحدهای قانون مجازات تبانی در معاملات دولتی مصوب ۱۳۴۸ که هیچ گونه تناسب و سنخیتی با تحولات صورت گرفته در نظام مالی ایران ندارد، غفلت کرد. با توجه به این که ایران اسلامی در حال توسعه تلقی می شود و در مسیر مزبور، پیمانها و قراردادهای دولتی از مهم ترین مؤلفه هایی هستند که مورد توجه اند، و در جهت اجرای آنها جرایم و تخلفات فوق الذکر به وقوع می پیوندد، بنابراین رویکرد حقوق کیفری و محاکم قضایی به این موضوع بسیار حائز اهمیت است، که در این تحقیق، رویکرد مزبور مشخص خواهد شد.

چکیده هدف از این پژوهش، بررسی رابطه توانمندسازی روانشناختی و رشد حرفه ای بازرسان اداره کل بازرسی استان خراسان شمالی در سال ۱۳۹۳ می باشد. فرضیه ی اصلی پژوهش بدین قرار است: بین توانمندسازی و رشد حرفه ای بازرسان رابطه وجود دارد؛ به همین منظور، توانمندسازی به عنوان متغیر پیش بین، و رشد حرفه ای بازرسان به عنوان متغیر ملاک، مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش از نظر هدف جزء پژوهش های کاربردی محسوب می شود. روش تحقیق، توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعهی آماری شامل کلیه بازرسان اداره کل بازرسی استان خراسان شمالی بوده است. حجم نمونه در این پژوهش، ۱۷۸ نفر از بازرسان رسمی و افتخاری مشخص شده که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبی، انتخاب شدند. جهت جمع آوری اطلاعات، از پرسشنامهی استاندارد توانمندسازی عبداللهی و نوه ابراهیم، دارای ۳۰ سئوال پنج گزینه ای (مقیاس لیکرت) در پنج بعد (شایستگی، خودمختاری، مؤثربودن، معنی دار بودن و اعتماد داشتن) و پرسشنامهی رشد حرفه ای دارای ۲۳ سئوال پنج گزینه ای (مقیاس لیکرت) استفاده شده است. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار SPSS، روش آمار توصیفی و استنباطی بهره گیری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بین توانمندی و رشد حرفه ای بازرسان، رابطهی معنادار مستقیم وجود دارد. نتایج فرعی پژوهش همچنین نشان میدهد که بین شایستگی، خودمختاری، مؤثر بودن، معنی دار بودن و اعتماد داشتن به تفکیک با رشد حرفه ای بازرسان رابطه وجود دارد.

چکیده فساد دولتی، نتیجه عوامل مختلف اقتصادی، نهادی، سیاسی و اجتماعی است. این مطالعه به بررسی رابطه ی فساد دولتی و اطلاعات در کشورهای OECD می پردازد. با استفاده از رهیافت پنل و برای دوره ی زمانی ۲۰۱۲–۲۰۰۰ مدل فساد دولتی مورد بررسی قرار گرفت. یافته های تجربی عمده در این تحقیق نشان از آن دارد که دسترسی بیشتر به اطلاعات می تواند تا حد بسیار قوی باعث کاهش سطح فساد در یک جامعه گردد. مهم ترین گزارهی تئوریک این مطالعه این است که دسترسی به اطلاعات از طریق اینترنت، باید بتواند شهروندان عادی را نسبت به فعالیت های اقتصادی و تجاری خصوصی و دولتی آگاه سازد. نتیجه دیگر اینکه مواجه با اطلاعات، خود می تواند سبب ایجاد یک جامعه ی باز و آزادتری گردد که نتیجه ی آن کاهش سطح فساد است. این یک یافته بسیار مهمی است و می توان با پرساختن شکاف و نابرابری در دسترسی به اطلاعات در بین کشورهای مختلف در جهت کاهش سطح فساد ملی و پیشرفت کسب و کار و رشد و توسعه ی اقتصادی در سطح بین المللی، بسیار کوشا و مؤثر بود.

چکیده اسلام به عنوان برترین دین، و پیامبرش خاتم النبیین، امر نظارت جهت دستیابی به اهداف الهی اسلام که همانا قرب الهی و هم نشینی با رب العالمین است، از نظر دور نداشته است. در دانش نوپای مدیریت نیز مقولهی نظارت و کنترل یکی از پایه های چهارگانه ی مدیریت نوین است، و همواره مدیران از این ابزار مهم و حیاتی در جهت پیشبرد امور تحت سرپرستی خود استفاده می کنند. گزافه نیست اگر بگوییم که مدیریت بدون کنترل و نظارت، حرکت کردن در خلاء و محرومیت از بهره گیری درست امکانات و عوامل موجود برای رسیدن به هدف مطلوب است. آن چه که در این مقاله به آن پرداخته شده، تحت عنوان مفهوم نظارت و بازرسی در مدیریت و تشریح آن در سیرهی نبوی و امام علی (ع) می باشد. این نوشتار در سه بخش تهیه شده که در بخش اول به بحث نظارت و بازرسی در مدیریت و در بخش دوم نظارت بر عملکرد انسانها که یکی از سنت های ثابت الهی است، و خداوند متعال همواره ناظر اعمال انسانهاست، پرداخت شده و در بخش سوم به برخی از دستورات پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه علیهم السلام اشاره شده است. آنچه که در این مقاله سعی شده است به طور عمیق تری به آن پرداخته شود، وظیفه ی کنترل و نظارت مدیران و چگونگی دستیابی به اهداف سازمان بوده و در کنار آن با تمسک جویی از کلام معصومین و سیره نبوی، سعی بر این شده است تا دریابیم از آنجا که دین اسلام، خداوند سبحان را ناظر بر اعمال بشریت در تمامی زمان ها و مکانها دانسته، تا چه حد به این وظیفه در سیره ی پیامبر اعظم پرداخته شده، این پژوهش به لحاظ اهداف، کاربردی و با شیوهی کتابخانه ای اجرا شده است.

چکیده چکیده فساد، معلول عوامل متعدد و گسترده ای است که آثار و نتایج ناشی از آن در جامعه نیز بسیار پراکنده است. فساد همچون غدهای سرطانی است که آسیب های بسیاری را بر جامعه و کشور وارد می سازد. وجود فساد و استمرار آن موجب کاهش اعتبار اجتماعی و حیثیت نظام اداری، از دست رفتن اعتماد و احترام مردم نسبت به نهادهای حکومتی و دستگاه های اداری و همچنین منجر به ایجاد و افزایش بیگانگی و فاصله بین حکومتگران و توده ی مردم می شود. بسیج، نیرویی برآمده از متن اهداف و آرمان های انقلاب اسلامی است که می توان آن را مهمترین بازوی اجرایی نظام اسلامی در جهت رسیدن به اهداف و برنامه های آن دانست. هدف اصلی این نوشتار، تحلیل نقش رویکردهای بسیج - پایه در کنترل پدیده ی فساد مالی و اداری می باشد. یافتههای تحقیق نشان می دهد که: بسیجیان می توانند با ایفای سه نقش ارایهی الگو: بازدارندگی و اصلاح گرایانه، با حفظ فضیلتها، جلوگیری از بروز آسیب ها و در نهایت سالم سازی سیستم اداری کشور، کمک نمایند: ۱) نقش ارایهی الگو: بسیجیان با ارایه ی عملکرد مفید و مثبت از خود می توانند افراد را به در پیش گرفتن رفتار و عملکردی مشابه رفتار و عملکرد خود ترغیب و تشویق نمایند -۲ نقش بازدارنده: بسیجیان با ارایه ی عملکرد مفید و مثبت از خود می توانند محیط را برای کسانی که دارای انگیزه های سوء هستند ناامن نموده، آنان را از دست زدن به اعمال و رفتاری خلاف شئون اداری و قانونی باز دارند ۳ نقش اصلاح گرایانه: بسیجیان با ارایهی عملکردی مفید و مثبت از خود می توانند کسانی را که نه با انگیزه و قصد قبلی، بلکه در نتیجه ی فهم اشتباه از قوانین، شرایط محیطی، اختیارات و... به رفتار و کرداری خلاف شئون اداری و قانونی روی آورده اند، متنبه نموده و آنان را به سمت اصلاح رفتار و عملکرد خود سوق دهند.