سخن مدیر مسئول 38
صفحه 1-2
ناصر سراج
چکیده نظر به اهمیت موضوعات حساس و کلیدی در عصر حاضر در ارتباط با حکومت و حکمرانی که می تواند تأثیرات غیر قابل انکاری بر حوزه های مختلف از جمله فعالیت های ضدفساد داشته باشد، بر آن شدیم تا با انتشار ویژه نامه ای با عنوان «دولت الکترونیک به مثابه ابزاری علیه فساد»، این موضوع را یک بار دیگر در سطح نظری و در مقابل دیدگان افراد علاقه مند به این قبیل بحثها، به تصویر بکشیم. اگرچه دولت ها و دستگاههای نظارتی، تجربه های خویش را برای استفاده دیگران در معرض تجربه خوانی های علمی و عملی قرار می دهند و حجم گسترده ای از این تجربه ها، هر روزه در نوشته ها و مکتوبات سازمانی و دانشگاهی، نظر محققان و دیوان سالاران را به خود جلب می کند، اما هر از چندی لازم است تا این دست نوشته ها به صورت دست چین هایی از تجربه دیگران، در مجموعه ای واحد و به فراخور مخاطبان، گرد آوری شود تا گوشه ای از این تجربه گستری های وسیع را به نمایش گذارد. ویژه نامه حاضر با این هدف، چند بحث منتخب از چند کشور را به عنوان نمونه هایی عملی از فعالیت های ضدفسادی مترتب بر تقویت دولت الکترونیک، تقدیم خوانندگان می نماید.
حکمرانی الکترونیک؛ ابزاری برای مبارزه با فساد (مطالعه موردی کره جنوبی)
صفحه 7-28
آیت باقری باباکندی
چکیده فساد مانعی برای توسعه و حکمرانی خوب است. این مسئله به ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته و اقتصادهای در حال ظهور و توسعه ای نمود بیشتری دارد. محافل دانشگاهی از چند دهه گذشته توجه فراوانی به آن نشان داده اند. در این عصر اطلاعات مدرن، فناوری اطلاعات و ارتباطات در زندگی روزمره تقریبا به امری اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. حکمرانی الکترونیک از محصولات فرعی فناوری اطلاعات و ارتباطات است. مقاله حاضر بر آن است که حکمرانی الکترونیک را به عنوان ابزاری برای مبارزه با فساد در نظر گیرد. مواردی از کره جنوبی یعنی سامانه بهبود رویه های برخط و سیستم تدارکات الکترونیک دولتی آن مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. در این مقاله، بازیگران و عوامل موفقیت کره جنوبی شناسایی خواهند شد و توضیح می دهیم که چگونه حکمرانی الکترونیک موجبات مهار فساد را ممکن می سازد.
واژگان کلیدی: حکمرانی الکترونیک، فساد، سامانه بهبود رویه های برخط و سیستم تدارکات الکترونیک دولتی
فساد مانعی برای توسعه و حکمرانی خوب است. این مسئله به ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته و اقتصادهای در حال ظهور و توسعه ای نمود بیشتری دارد. محافل دانشگاهی از چند دهه گذشته توجه فراوانی به آن نشان داده اند. در این عصر اطلاعات مدرن، فناوری اطلاعات و ارتباطات در زندگی روزمره تقریبا به امری اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. حکمرانی الکترونیک از محصولات فرعی فناوری اطلاعات و ارتباطات است. مقاله حاضر بر آن است که حکمرانی الکترونیک را به عنوان ابزاری برای مبارزه با فساد در نظر گیرد. مواردی از کره جنوبی یعنی سامانه بهبود رویه های برخط و سیستم تدارکات الکترونیک دولتی آن مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. در این مقاله، بازیگران و عوامل موفقیت کره جنوبی شناسایی خواهند شد و توضیح می دهیم که چگونه حکمرانی الکترونیک موجبات مهار فساد را ممکن می سازد.
واژگان کلیدی: حکمرانی الکترونیک، فساد، سامانه بهبود رویه های برخط و سیستم تدارکات الکترونیک دولتی
دولت الکترونیک به عنوان ابزاری ضدفساد در یمن؛ دیدگاه شهروندی
صفحه 29-44
طیبه جعفری
چکیده فساد یکی از چالش های اصلی دولت در کشورهای در حال توسعه است و به عنوان یکی از شایع ترین و مقاوم ترین موانع در پیشرفت رشد اقتصادی و افزایش کیفیت زندگی شهروندان در سراسر جهان محسوب می شود. فساد نه تنها مانع از رشد اقتصادی می شود بلکه تهدیدی برای حکمرانی خوب هم محسوب می گردد. از دولت الکترونیک برای بهبود شفافیت و مبارزه با فساد استفاده می شود. هدف از این مقاله درک بهتر رابطه میان دولت الکترونیک و فساد از دیدگاه شهروندان در یک کشور نمونه یعنی یمن است. این مقاله با استفاده از رویکرد تحلیلی توصیفی در کنار استفاده از یک روش کمی در قالب پرسشنامه ساختار یافته به اهداف خود دست یافت. نمونه های تحقیق شامل ۱۲۰ شهروند هستند که در حال استفاده از خدمات نهادهای دولتی می باشند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات در قالب دولت الکترونیک می تواند تأثیر زیادی در کاهش فساد داشته باشد.
اثر توسعه دولت الکترونیک بر سطح فساد سنجش تأثیر شاخص های مربوط به زمان و ابعاد
صفحه 45-66
محمدجواد حق شناس
چکیده دولت الکترونیک به عنوان ابزاری برای بهبود شفافیت در بخش عمومی و مبارزه با فساد شناخته می شود. در رابطه بین توسعه دولت الکترونیک و سطح فساد، انجام مؤثرتر پروژه های ضدفساد را میسر می سازد. این مقاله به بررسی تأثیر توسعه دولت الکترونیک بر سطح فساد از دیدگاه اقتصادی می پردازد. بر خلاف مطالعات قبلی، این رابطه تجربی بر اساس ابعاد در نظر گرفته شده شاخص های مربوط بین سال های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۶ اندازه گیری شده است. نتایج نشان می دهد که سطح بالاتر توسعه دولت الکترونیک با سطح پایین تر فساد ارتباط دارد. سه بعد با زیرشاخص مهم در این زمینه شامل بعد محیط، بعد استفاده و بعد زیرساخت ارتباطات مخابراتی است. زیرشاخص محیط میزان حمایت شرایط بازار و چارچوب قانونی کشور از کارآفرینی، نوآوری و توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات را مورد ارزیابی قرار می دهد، زیرشاخص استفاده سطح انطباق فناوری اطلاعات و ارتباطات با ذی نفعان اصلی جامعه را ارزیابی می کند و زیرشاخص زیربنای ارتباطات مخابراتی ظرفیت زیرساخت های فناوری اطلاعات کشورها را اندازه گیری می کند. به پیروی از این یافته ها، راه های خاص تأثیر گذاری بر سطح فساد را از طریق تقویت ابعاد دقیق تر توسعه دولت الکترونیک می توان طراحی کرد. این موضوع به ویژه در زمان بحران مالی و پیامدهای حاصل از آن اهمیت دارد که در این مقاله نیز مورد بحث قرار گرفته است.
دولت الکترونیک به عنوان یک ابزار مبارزه با فساد برای دولت در بنگلادش
صفحه 67-88
مرضیه بیگم طاهری
چکیده فساد تهدیدی برای ثبات و امنیت جوامع است و می تواند ارزش های دموکراسی، اخلاقی و عدالت را تضعیف نماید. فساد همیشه علیه توسعه پایدار و حکومت قانون در یک کشور عمل می کند، بحران های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را تحریک کرده و تجارت ملی و بین المللی را دچار اغتشاش می نماید و موجب شده میلیون ها نفر در فقر و بدبختی زندگی کنند. بسیاری از گزارش های رسانه های محلی و بین المللی از وجود سطح بالای فساد در بنگلادش حمایت می کنند. دولت بنگلادش در سال ۲۰۰۳ از تشکیل یک گروه کاری در حوزه اطلاعات و ارتباطات (SICT) حمایت کرد که هدف آن ایجاد یک دولت قوی با کارایی و بهره وری بالا بود؛ اما این تلاش گسترده و بزرگ به نتیجه نرسید. ما بر آنیم تا در این مقاله، عوامل و بازیگرانی که فساد گسترده ای در بنگلادش ایجاد کرده اند را جست و جو، شناسایی و بررسی کنیم و همچنین قصد داریم مشکلات و چشم اندازهای ایجاد یک دولت الکترونیک در بنگلادش و اینکه چگونه این دولت، رکن اصلی موفقیت برای کاهش فساد باشد را بررسی و مطالعه نماییم.
دولت الکترونیک به مثابه ابزاری علیه فساد؛ ادراک شهروندان اردنی
صفحه 89-112
رضا عارف
چکیده در ادبیات تحقیق، مواردی بیش از یک پژوهش، پیوند میان دولت الکترونیک و فساد اداری را تصریح کرده اند اما تصریحی که از شواهد تجربی چشم پوشیده است. این مقاله می کوشد تا ضمن ارزیابی پیشینه تحقیق، فهم بهتر از شیوه مبارزه دولت الکترونیک با فساد اداری و فراهم آوردن سنجه ای به زبان عربی برای اندازه گیری ابعاد اصلی فساد و نحوه ارتباط آنها با دولت الکترونیک، ادراک مردم اردن درباره این پدیده را نیز بکاود. نمونه تحقیق شامل ۳۹۰ پرسشنامه قابل بهره برداری است که در آن سه بعد مهمی که در مبارزه با فساد اداری سهیم هستند مورد کندو کاو قرار گرفته است. نتایج با سطح بالای ادراک، بر اهمیت تمام موارد تأکید دارند و اعتبار ابعاد پیشنهادی را تأیید می کنند. بخش جمع بندی و نتیجه گیری پژوهش، تحلیل ها و دستاوردها را بیان می کند و پژوهش های آتی در پایان مقاله گنجانده شده است.
دولت الکترونیک به عنوان استراتژی ضدفساد در قزاقستان
صفحه 113-132
آمنه کاشانی موحد
چکیده قزاقستان در مسئله توسعه اقتصادی و اجتماعی پیشرفت کرده، اما در گیر مبارزه با فساد نظام مند می باشد و رهبری این کشور عمق مشکل را تأیید کرده است. در قزاقستان برنامه بلندپروازانه دولت الکترونیک که برای ساده سازی فرایندها، کاهش اسناد و مدارک، حذف صف ها و محدود کردن تعاملات میان شهروندان و مقامات که فرصتی برای رشوه خواری را فراهم می کند، طراحی شده است. اگرچه هنوز برای اندازه گیری تأثیر کامل این نوآوری، زود است ولی ما همایش های برخط، پوشش اخبار و گزارش های شخص ثالث را برای ارائه قضاوت اولیه به آزمون کشیده ایم. یافته ها نشان می دهد که دولت الکترونیک، فساد خرد را کاهش می دهد، اما ضروری است که این برنامه، بخشی از یک بسته بزرگ تر از اقدامات ضدفساد باشد.
واژگان کلیدی: فساد، دولت الکترونیک، قزاقستان
واژگان کلیدی: فساد، دولت الکترونیک، قزاقستان
واژگان کلیدی: فساد، دولت الکترونیک، قزاقستان
واژگان کلیدی: فساد، دولت الکترونیک، قزاقستان
مروری بر ادبیات استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در مبارزه با فساد
صفحه 133-155
محمود مهدوی فر
چکیده دولت الکترونیک در سالهای اخیر در بسیاری از کشورها با استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) برای مدرن سازی دولت، افزایش بهره وری و بهبود خدمات عمومی محبوبیت فراوانی یافته است. به عنوان یک مزیت جانبی، انتظار می رود با ترویج شفافیت، باز کردن اطلاعات حکومت برای نظارت عمومی و خودکارسازی فرایندهای دولتی، محدود کردن اختیار مقامات و محدود کردن تعامل شهروندان با مسئولان برای دسترسی به خدمات کلیدی، فساد نیز کاهش یابد. باوجوداین انتظارات بالا و سرمایه گذاری های کلانی که در زمینه دولت الکترونیک شده است، شواهد تأثیر به دلیل عوامل محیطی و نوع مداخلات ICT، متفاوت و محدود است و نرخهای بالایی برای پروژه های شکست خورده دولت الکترونیک وجود دارد. این نوشتار کمک می کند تا یک مرور کلی از ادبیات اخیر در مورد نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات و دولت برای مبارزه با فساد در فرایندهای کلیدی دولتی نظیر تهیه و تدارکات، مالیات، مدیریت منابع انسانی، داده های باز و خدمات ارائه شود.
