پژوهش‌های سلامت اداری

چکیده اسلام به عنوان برترین دین، و پیامبرش خاتم النبیین، امر نظارت جهت دستیابی به اهداف الهی اسلام که همانا قرب الهی و هم نشینی با رب العالمین است، از نظر دور نداشته است. در دانش نوپای مدیریت نیز مقولهی نظارت و کنترل یکی از پایه های چهارگانه ی مدیریت نوین است، و همواره مدیران از این ابزار مهم و حیاتی در جهت پیشبرد امور تحت سرپرستی خود استفاده می کنند. گزافه نیست اگر بگوییم که مدیریت بدون کنترل و نظارت، حرکت کردن در خلاء و محرومیت از بهره گیری درست امکانات و عوامل موجود برای رسیدن به هدف مطلوب است. آن چه که در این مقاله به آن پرداخته شده، تحت عنوان مفهوم نظارت و بازرسی در مدیریت و تشریح آن در سیرهی نبوی و امام علی (ع) می باشد. این نوشتار در سه بخش تهیه شده که در بخش اول به بحث نظارت و بازرسی در مدیریت و در بخش دوم نظارت بر عملکرد انسانها که یکی از سنت های ثابت الهی است، و خداوند متعال همواره ناظر اعمال انسانهاست، پرداخت شده و در بخش سوم به برخی از دستورات پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه علیهم السلام اشاره شده است. آنچه که در این مقاله سعی شده است به طور عمیق تری به آن پرداخته شود، وظیفه ی کنترل و نظارت مدیران و چگونگی دستیابی به اهداف سازمان بوده و در کنار آن با تمسک جویی از کلام معصومین و سیره نبوی، سعی بر این شده است تا دریابیم از آنجا که دین اسلام، خداوند سبحان را ناظر بر اعمال بشریت در تمامی زمان ها و مکانها دانسته، تا چه حد به این وظیفه در سیره ی پیامبر اعظم پرداخته شده، این پژوهش به لحاظ اهداف، کاربردی و با شیوهی کتابخانه ای اجرا شده است.

چکیده ظهور فساد اداری، قدمتی به درازی جامعه ی بشری دارد و رابطه ی آن با توسعهی نظام سیاسی، مستقیم است، تا جایی که پیدایش آن می تواند موجب اخلال در نظام سیاسی کشور گردد. در یک نظام اداری فاسد، کارمندان از موقعیت انحصاری خود در ارائه ی خدمات بهره می گیرند، و با شغل خود به تجارت می پردازند، که این امر علاوه بر آسیب زدن به توسعه، مانع رشد رقابت سالم و عدالت اجتماعی می شود. بررسی ریشه های فساد اداری، ما را به دلایلی رهنمون می سازد که موجد محیطی است که در بستر آن عوامل انسانی جرأت می یابند تا به راحتی با سوء استفاده از موقعیت شغلی ایجاد شده، دست به اقداماتی بزنند که در پرتو آن، حقوق اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شهروندان، نقض، و یا حق مسلم فرد یا گروهی به آسانی پایمال یا به ناحق به دیگری واگذار شود. برخی از این دلایل را در ابهام مقررات قوانین و روش ها، کیفیت کار نظام دیوان سالاری، سطح دستمزدها در بخش دولتی، سیستم تنبیه و مجازات و نظارت های سازمانی می توان دید که با مطالعهی دقیق و رفع آن، می توان امیدوار به اصلاح نظام اداری بود. با توجه به اهمیت وجود نظام اداری سالم و اثرات آن در توسعه ی کشور، نگارندگان این سطور، سعی دارند با استفاده از روش تحقیق تاریخی و توصیفی، به بررسی مفهوم فساد اداری، علل موجده و آثار آن بپردازند تا اهمیت مبارزه با این پدیده ی شوم، هرچه بیشتر تبیین شود.